Bị chửi bới xúc phạm danh dự: Khởi kiện đòi bồi thường?

1. Thực tiễn giải quyết tranh chấp xúc phạm danh dự và bài học về mức đòi bồi thường

Khi xảy ra xô xát bằng lời nói, việc nộp đơn ra tòa án đòi bồi thường là quyền hợp pháp. Tuy nhiên, thực tế xét xử cho thấy tòa án luôn đánh giá mức độ bồi thường dựa trên sự tương xứng với hậu quả thực tế và thái độ khắc phục của bên vi phạm.

a) Bản án tranh chấp bồi thường danh dự tại Cần Thơ (2026)

Tại bản án dân sự sơ thẩm số 16/2026/DS-ST ngày 26/02/2026 của tòa án nhân dân khu vực 6 - Cần Thơ, hội đồng xét xử đã giải quyết tranh chấp đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng giữa nguyên đơn là ông Đặng Văn Đ (giáo viên) và bị đơn là bà Trần Thị Ú. Nội dung này sau đó được tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ xem xét theo trình tự phúc thẩm và quyết định giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Theo hồ sơ vụ án, bà Ú đã đến trước nhà ông Đ, dùng lời lẽ thô tục chửi bới, xúc phạm ông. Ông Đ đã ghi hình lại và trình báo công an. Công an xã M đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với bà Ú số tiền 2.500.000 đồng. Sau đó, bà Ú đã nhận thức sai phạm, tiến hành công khai xin lỗi ông Đ tại trụ sở công an và trên trang mạng xã hội địa phương.

Dù vậy, do ảnh hưởng đến công việc giảng dạy, ông Đ khởi kiện ra tòa yêu cầu: (1) Bà Ú phải đến Nhà văn hóa xã xin lỗi công khai; (2) Thanh toán 500.000 đồng chi phí đi lại, làm đơn kiện; (3) Bồi thường tổn thất tinh thần bằng 10 tháng lương cơ sở (23.400.000 đồng).

Sau khi xem xét, tòa án bác yêu cầu bắt buộc xin lỗi tại nhà văn hóa vì bị đơn đã thực hiện xin lỗi công khai hợp lệ trước đó, đồng thời bác yêu cầu đòi 500.000 đồng chi phí do nguyên đơn không cung cấp được hóa đơn chứng từ hợp lệ. Về yêu cầu bồi thường tinh thần, tòa án xác nhận hành vi của bà Ú đã xâm phạm danh dự ông Đ. Tuy nhiên, xét thấy bị đơn đã bị phạt hành chính và tự nguyện xin lỗi, mức yêu cầu 10 tháng lương là quá cao, không tương xứng thực tế. Cấp sơ thẩm và phúc thẩm đã tuyên buộc bà Ú bồi thường mức tương đương 01 tháng lương cơ sở tại thời điểm đó là 2.340.000 đồng.

b) Mục tiêu thực chất của việc khởi kiện bảo vệ danh dự

Vụ án trên phản ánh thực tế rằng nếu người kiện đặt kỳ vọng quá lớn vào việc thu về khoản tiền bồi thường cao khi đối phương đã có thái độ khắc phục, kết quả tuyên án thường chỉ dừng lại ở mức hợp lý với thiệt hại thực tế. Do đó, việc khởi kiện nên được định hướng nhằm mục đích chính là buộc bên vi phạm chấm dứt hành vi, có văn bản hoặc quyết định của tòa khẳng định danh dự của nạn nhân được minh oan, từ đó làm cơ sở khôi phục uy tín cá nhân trong xã hội.

2. Căn cứ pháp lý bồi thường thiệt hại tinh thần khi bị xúc phạm danh dự

Nhiều nạn nhân thường lúng túng không biết pháp luật quy định cụ thể mức bồi thường ra sao. Dưới góc độ pháp lý, quyền được bảo vệ danh dự luôn được ghi nhận rõ ràng nhưng việc yêu cầu tiền bạc phải đi kèm chứng cứ và sự đánh giá khách quan của hội đồng xét xử.

Trách nhiệm dân sự khi xâm phạm danh dự, nhân phẩm

Bên cạnh việc bị cơ quan nhà nước xử phạt vi phạm hành chính (như trường hợp bị phạt 2,5 triệu đồng), người có hành vi chửi bới, lăng mạ người khác còn phải chịu trách nhiệm bồi thường dân sự theo quy định chung.

Trích Điều 592 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm: "1. Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm bao gồm: a) Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại; b) Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút; c) Thiệt hại khác do luật quy định. 2. Người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác bị xâm phạm phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu."

Về mức bồi thường bù đắp tổn thất tinh thần, pháp luật quy định do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người bị xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín không quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định. Cần lưu ý rằng, theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP, từ ngày 01/7/2026, mức lương cơ sở là 2.530.000 đồng (mức tối đa mười lần tương đương 25.300.000 đồng), trong khi tại thời điểm xét xử vụ án trên, tòa án áp dụng mức lương cơ sở 2.340.000 đồng. Việc tòa án quyết định mức bồi thường cụ thể luôn phải căn cứ vào mức độ lỗi, thái độ hợp tác và hậu quả thực tế, do đó yêu cầu mức tối đa sẽ không được chấp thuận nếu bị đơn đã có thiện chí xin lỗi.

Nguyên tắc "ai kiện người đó phải chứng minh" chi phí thực tế

Trong vụ án tại Cần Thơ, nguyên đơn không thể đòi lại 500.000 đồng chi phí đi lại và làm đơn do thiếu hóa đơn, chứng từ. Điều này minh họa cho nguyên tắc tố tụng dân sự: mọi khoản thiệt hại vật chất (tiền đi lại, chi phí in ấn, khám chữa bệnh do sang chấn...) bắt buộc phải có tài liệu, hóa đơn hợp pháp kèm theo mới được tòa án xem xét buộc bên vi phạm chi trả.

3. Vai trò của luật sư dân sự và quy trình khởi kiện đòi bồi thường

Quá trình đòi lại công bằng cho danh dự cá nhân đòi hỏi sự cẩn trọng về mặt hồ sơ và chiến lược pháp lý chuẩn mực. Việc sử dụng dịch vụ pháp lý trong lĩnh vực dân sự giúp đương sự tránh những kỳ vọng sai lệch và tối ưu hóa thời gian tố tụng.

Đồng hành cùng luật sư chuyên sâu trong quá trình tranh tụng

Sự hỗ trợ từ dịch vụ luật sư tranh tụng mang lại sự hỗ trợ toàn diện:

Thu thập và củng cố tài liệu chứng cứ: Luật sư hướng dẫn cách yêu cầu cơ quan công an cung cấp quyết định xử phạt vi phạm hành chính, trích xuất dữ liệu hoặc lập vi bằng các hành vi bôi nhọ trên không gian mạng làm nguồn chứng cứ hợp pháp.

Đánh giá mức yêu cầu hợp lý: Hỗ trợ khách hàng tính toán khoản bồi thường thiệt hại tinh thần và vật chất bám sát thực tiễn xét xử của tòa án, tránh việc yêu cầu quá cao dẫn đến việc bị bác đơn một phần và phải chịu án phí tương ứng.

Đại diện tham gia tố tụng: Thay mặt khách hàng làm việc với tòa án, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và yêu cầu bên vi phạm thực hiện đúng các nghĩa vụ xin lỗi, cải chính công khai.

Các bước cần thực hiện khi bị xâm phạm danh dự

Khi đối diện với hành vi xúc phạm nhân phẩm, bạn nên thực hiện tuần tự các bước sau để bảo vệ quyền lợi:

Giữ bình tĩnh, không đôi co: Tránh dùng lời lẽ thô tục đáp trả để không tự biến mình thành người vi phạm pháp luật.

Lưu giữ dấu vết vi phạm: Ghi hình, chụp ảnh, ghi âm hoặc yêu cầu người làm chứng xác nhận sự việc. Đối với thông tin trên mạng xã hội, cần tiến hành lập vi bằng ngay trước khi bài viết bị xóa.

Trình báo cơ quan công an xã/phường: Yêu cầu lập biên bản và xử lý vi phạm hành chính đối với người có hành vi xúc phạm. Đây là nguồn tài liệu quan trọng khi khởi kiện dân sự.

Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện: Soạn thảo đơn khởi kiện kèm theo chứng cứ chứng minh nhân thân, chứng cứ về hành vi xâm phạm và các hóa đơn chi phí hợp lệ (nếu có yêu cầu bồi thường vật chất).

4. Câu hỏi thường gặp về khởi kiện đòi bồi thường khi bị xúc phạm danh dự

Tôi có quyền yêu cầu người xúc phạm mình phải xin lỗi ở địa điểm do tôi tự chọn không?

Bạn có quyền đề xuất, nhưng hội đồng xét xử sẽ quyết định dựa trên tính hợp lý. Hình thức xin lỗi công khai thường được thực hiện tại nơi cư trú, nơi làm việc hoặc qua phương tiện thông tin đại chúng. Nếu bị đơn đã chủ động xin lỗi hợp lệ và được cơ quan công an ghi nhận (như trong vụ án thực tế), tòa án thường không chấp nhận yêu cầu bắt buộc họ phải đến một địa điểm khác do bạn chỉ định nhằm mục đích gây áp lực thêm.

Bị bôi nhọ, xúc phạm trên mạng xã hội Facebook hoặc Zalo có kiện được không?

Hoàn toàn có thể khởi kiện. Không gian mạng cũng nằm trong phạm vi điều chỉnh của pháp luật dân sự và hình sự. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết là bạn phải xác định được danh tính của người vi phạm và cung cấp được chứng cứ xác thực (khuyến khích lập vi bằng tại Văn phòng Thừa phát lại) thể hiện tài khoản đó đã đăng tải nội dung xúc phạm bạn.

Thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại danh dự là bao lâu?

Căn cứ Điều 588 Bộ luật Dân sự năm 2015, thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Nếu để quá thời hạn này mà không có lý do chính đáng theo quy định pháp luật, tòa án sẽ từ chối thụ lý giải quyết yêu cầu đòi bồi thường của bạn.

Danh dự và uy tín là những giá trị nhân thân quan trọng của mỗi cá nhân, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, công việc và các mối quan hệ xã hội. Việc khởi kiện ra tòa không chỉ nhằm mục đích yêu cầu bồi thường một khoản tiền nhỏ, mà quan trọng hơn là để cơ quan nhà nước xác lập phán quyết minh oan, buộc bên vi phạm xin lỗi công khai và chấm dứt hành vi xâm phạm.

Nếu Quý vị đang gặp phải các vướng mắc pháp lý liên quan, hãy liên hệ ngay với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm của Công ty Luật TNHH Everest để được hỗ trợ chuyên nghiệp và kịp thời. Quý vị có thể kết nối với chúng tôi qua Hotline (024) 66.527.527, Email info@everest.org.vn hoặc đến tư vấn trực tiếp tại các văn phòng của Công ty Luật TNHH Everest.