Bị tuyên vô ý làm chết người: Làm sao kháng nghị hủy án?

1. Ranh giới mong manh giữa tội vô ý làm chết người và tội giết người

Trong thực tiễn tố tụng hình sự, việc ranh giới giữa lỗi cố ý gián tiếp (trong tội giết người) và lỗi quá tự tin (trong tội vô ý làm chết người) bị đánh giá sai lệch là nguyên nhân chính dẫn đến các bản án sơ thẩm gây bức xúc dư luận.

Căn cứ quy định tại Điều 123 và Điều 128 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), sự khác biệt cốt lõi giữa hai tội danh này nằm ở 3 tiêu chí chính:

Về yếu tố lỗi và nhận thức của người thực hiện hành vi:

Đối với tội vô ý làm chết người, người phạm tội hoàn toàn không mong muốn hậu quả chết người xảy ra. Họ cho rằng hậu quả đó có thể ngăn ngừa được hoặc do sơ suất, cẩu thả mà không thấy trước. Trái lại, đối với tội giết người, kẻ phạm tội nhận thức rõ hành vi dùng lực mạnh tấn công người khác là nguy hiểm đến tính mạng nhưng vẫn thực hiện và tước đoạt hoặc bỏ mặc cho hậu quả chết người xảy ra.

Về vị trí tác động và tính chất hung hãn của hành vi:

Hành vi vô ý thường xuất phát từ sự xô đẩy nhẹ, vô tình ngã hoặc sự cố lao động. Trong khi đó, hành vi giết người thường đi liền với tính chất côn đồ, vô cớ gây sự, tấn công dồn dập hoặc dùng lực tác động trực tiếp vào các vùng nguy hiểm trên cơ thể như vùng đầu, gáy, cổ hoặc ngực.

Về hậu quả pháp lý và khung hình phạt:

Tội vô ý làm chết người theo khoản 1 Điều 128 chỉ có khung hình phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Ngược lại, tội giết người có tính chất côn đồ theo điểm n khoản 1 Điều 123 có khung hình phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.

2. Từ vụ án Tân Sơn: Sợi dây liên kết giữa chứng cứ thực tế và dấu hiệu bỏ lọt tội phạm

Nhìn vào vụ án hình sự sơ thẩm vừa diễn ra tại TAND huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ (Bản án số 25/2023/HS-ST), chúng ta thấy rõ một kịch bản quen thuộc: hành vi có dấu hiệu côn đồ tước đoạt mạng sống con người nhưng lại bị khép vào tội danh nhẹ hơn, bỏ qua vai trò của đồng phạm.

Bối cảnh vụ án và phán quyết gây tranh cãi của tòa án sơ thẩm

Tối ngày 19/04/2023, sau khi uống rượu, giữa Hoàng Văn Thọ và ông Hà Văn Nguyên xảy ra tranh cãi. Thọ đứng dậy dùng tay đánh 02 cái vào vùng cổ, vai gáy của ông Nguyên. Sau đó, Thọ cùng Hoàng Minh Đường nhấc, kéo ông Nguyên ra khỏi cổng. Khi ông Nguyên tiếp tục đi vào, Thọ kéo ông Nguyên ra đường nhựa rồi buông tay khiến nạn nhân ngã gục, mất thăng bằng bất tỉnh và tử vong sau đó do chấn thương sọ não, vỡ xương chẩm và xương nền sọ.

TAND huyện Tân Sơn đã tuyên phạt bị cáo Hoàng Văn Thọ 12 tháng tù về tội vô ý làm chết người. Phán quyết này ngay lập tức gặp phải sự phản đối gay gắt từ gia đình bị hại.

3 nút thắt pháp lý từ vụ án kết nối trực tiếp đến chiến lược kháng cáo

Phân tích chuyên sâu từ góc nhìn của luật sư hình sự cho thấy bản án sơ thẩm trên lộ rõ 3 lỗ hổng lớn mà gia đình bị hại có thể xoáy sâu để đề nghị kháng nghị, hủy án:

Sự vô lý giữa cú ngã nhẹ và mức độ tổn thương sọ não đây là căn cứ chuyển tội danh sang Tội giết người:

Kết luận giám định pháp y xác định nạn nhân bị vỡ xương chẩm trái, vỡ xương nền sọ, tụ máu dưới màng cứng và dập nhu mô não. Một cú ngã loạng choạng thông thường trên nền đường không thể tạo ra ngoại lực tàn phá hộp sọ khủng khiếp như vậy nếu không có hành vi đánh, quật hoặc tác động lực rất mạnh vào vùng gáy cổ trước đó. Hành vi tấn công vùng trọng yếu của người già yếu rõ ràng mang tính chất côn đồ theo Điều 123 Bộ luật Hình sự.

Đoạn video camera bị bỏ qua khiến căn cứ làm rõ dấu hiệu bỏ lọt đồng phạm:

Dữ liệu camera tại hiện trường ghi nhận khi nạn nhân gục tại bàn, ông Hoàng Minh Đường đã xông đến bóp cổ và cùng Thọ lôi nạn nhân ra đường. Tuy nhiên, biên bản kiểm tra điện thoại của cơ quan điều tra lại bỏ qua chi tiết ông Đường bóp cổ. Việc không xem xét vai trò của ông Đường là dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng quy định về đồng phạm theo Điều 17 Bộ luật Hình sự.

Không thực nghiệm hiện trường và từ chối chứng cứ tại tòa làm cho căn cứ hủy án do vi phạm tố tụng:

Cơ quan điều tra không tổ chức thực nghiệm hiện trường theo Điều 204 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 với lý do nạn nhân đã chết và các bên say rượu là không thuyết phục. Hơn nữa, việc Hội đồng xét xử sơ thẩm từ chối cho trình chiếu video do gia đình bị hại cung cấp ngay tại phiên tòa đã xâm phạm trực tiếp đến quyền tranh tụng bình đẳng.

3. Các bước xử lý khẩn cấp trong 15 ngày vàng để đề nghị kháng nghị bản án sơ thẩm

Khi phát hiện bản án sơ thẩm có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm hoặc định sai tội danh, gia đình bị hại tuyệt đối không được buông xuôi. Thời gian 15 ngày sau khi tuyên án là thời điểm sinh tử để đảo ngược tình thế.

Nộp đơn kháng cáo bản án sơ thẩm đúng thời hạn:

Trong vòng 15 ngày kể từ ngày Tòa án tuyên án, đại diện hợp pháp của bị hại phải gửi đơn kháng cáo đến TAND đã xét xử sơ thẩm và TAND cấp tỉnh. Đơn kháng cáo cần tuyên bố rõ ràng: không đồng ý toàn bộ bản án sơ thẩm, yêu cầu hủy án để điều tra lại về tội giết người và làm rõ vai trò đồng phạm.

Gửi đơn đề xuất kháng nghị lên Viện kiểm sát cấp trên:

Song song với đơn kháng cáo, gia đình cần gửi đơn đề nghị ra quyết định kháng nghị phúc thẩm/giám đốc thẩm tới VKSND cấp tỉnh hoặc VKSND Cấp cao. Đây là cơ quan có quyền hạn tối cao trong việc tuân theo pháp luật và kiểm sát hoạt động xét xử.

Lập vi bằng và hệ thống hóa toàn bộ chứng cứ bị bỏ sót:

Thực hiện lập vi bằng đối với các đoạn video camera, file ghi âm, hình ảnh thương tích và các mâu thuẫn trong lời khai của bị cáo, người làm chứng mà cơ quan điều tra cấp sơ thẩm chưa làm rõ.

Ủy quyền cho luật sư tranh tụng sao chụp hồ sơ vụ án:

Mời luật sư tham gia ngay để thực hiện quyền sao chụp toàn bộ bút lục, bản ghi lời khai, biên bản giám định pháp y để phát hiện các sơ hở tố tụng và xây dựng bản luận cứ bảo vệ tại phiên tòa phúc thẩm.

4. Giải pháp tranh tụng chuyên sâu của Luật sư Everest để minh bạch vụ án

Để một bản án sơ thẩm bị tuyên hủy hoặc sửa đổi tội danh, những lý lẽ cảm tính là không đủ. Đội ngũ luật sư tranh tụng giàu kinh nghiệm của Công ty Luật TNHH Everest sẽ triển khai chiến lược pháp lý toàn diện:

Đề nghị trưng cầu giám định lại cơ chế hình thành thương tích: Luật sư Everest sẽ kiến nghị tòa án cấp phúc thẩm trưng cầu giám định pháp y cấp bộ để làm rõ mối quan hệ nhân quả giữa lực đánh vào vùng gáy/cổ với vết vỡ xương nền sọ, bác bỏ luận điểm ngã tự nhiên.

Cung cấp chứng cứ vi bằng và đấu tranh làm rõ vai trò đồng phạm: Trình chiếu công khai các đoạn video chứng cứ tại phiên tòa phúc thẩm, buộc các đối tượng liên quan phải đối chất về hành vi bóp cổ, lôi kéo nạn nhân, từ đó kiến nghị khởi tố bổ sung đồng phạm.

Tấn công vào các vi phạm tố tụng nghiêm trọng: Chỉ rõ việc không thực nghiệm hiện trường và bỏ sót bút lục của cơ quan điều tra cấp dưới, buộc Viện kiểm sát cấp phúc thẩm phải đồng tình với quan điểm hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại từ đầu.

5. Giải đáp thắc mắc thường gặp về kháng cáo và kháng nghị (FAQ)

Thời hạn nộp đơn kháng cáo bản án sơ thẩm của gia đình bị hại được tính như thế nào?

Căn cứ Điều 333 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, thời hạn kháng cáo đối với bị hại hoặc đại diện bị hại là 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Trường hợp đại diện bị hại vắng mặt tại phiên tòa thì thời hạn 15 ngày được tính từ ngày nhận được bản án hoặc ngày bản án được niêm yết công khai.

Tòa án cấp phúc thẩm có quyền tự đổi tội danh sang tội nặng hơn không?

Theo Điều 357 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, Tòa án cấp phúc thẩm chỉ có quyền sửa bản án theo hướng tăng nặng hình phạt hoặc chuyển sang tội danh nặng hơn khi có kháng cáo của bị hại hoặc kháng nghị của Viện kiểm sát yêu cầu điều đó. Nếu gia đình bị hại không nộp đơn kháng cáo xin đổi tội danh, Tòa án phúc thẩm sẽ không thể tự tăng nặng tội danh cho bị cáo.

Việc không thực nghiệm hiện trường có bắt buộc phải hủy bản án sơ thẩm không?

Có thể. Nếu việc không thực nghiệm hiện trường dẫn đến việc thu thập chứng cứ không đầy đủ, không làm rõ được cơ chế gây thương tích và mâu thuẫn trong lời khai của bị cáo với vết thương trên cơ thể nạn nhân, Tòa án cấp phúc thẩm sẽ coi đây là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng và tuyên hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại.

Đòi lại sự minh bạch cho một vụ án hình sự và sự công bằng cho người đã khuất là một hành trình gian khổ, đòi hỏi sự am hiểu pháp luật sâu sắc và bản lĩnh tranh tụng kiên cường. Việc chủ động nộp đơn kháng cáo đúng hạn và phối hợp cùng luật sư chuyên sâu chính là chìa khóa duy nhất để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của gia đình bạn.

Nếu Quý vị đang gặp phải các vướng mắc pháp lý liên quan, hãy liên hệ ngay với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm của Công ty Luật TNHH Everest để được hỗ trợ chuyên nghiệp và kịp thời. Quý vị có thể kết nối với chúng tôi qua Hotline (024) 66.527.527, Email info@everest.org.vn hoặc đến tư vấn trực tiếp tại các văn phòng của Công ty Luật TNHH Everest.