Quyền và nghĩa vụ của cổ đông trong công ty cổ phần

1. Quyền và nghĩa vụ của cổ đông phổ thông

Cổ đông phổ thông là chủ sở hữu cổ phần phổ thông – loại cổ phần bắt buộc phải có trong mọi công ty cổ phần. Quyền cơ bản nhất của cổ đông phổ thông là tham dự, phát biểu và thực hiện quyền biểu quyết tại Đại hội đồng cổ đông. Mỗi cổ phần phổ thông tương ứng với một phiếu biểu quyết.

Cổ đông phổ thông có quyền nhận cổ tức với mức độ phụ thuộc vào kết quả kinh doanh và quyết định của Đại hội đồng cổ đông. Ngoài ra, họ được ưu tiên mua cổ phần mới tương ứng với tỷ lệ cổ phần phổ thông đang sở hữu, được tự do chuyển nhượng cổ phần cho người khác (trừ một số hạn chế đối với cổ đông sáng lập trong ba năm đầu).

Song hành với quyền lợi, cổ đông phổ thông phải thực hiện các nghĩa vụ pháp lý nghiêm ngặt. Nghĩa vụ quan trọng nhất là thanh toán đủ và đúng hạn số cổ phần đã đăng ký mua. Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp.

Cổ đông không được rút vốn đã góp bằng cổ phần phổ thông ra khỏi công ty dưới mọi hình thức, trừ trường hợp được công ty hoặc người khác mua lại. Việc tự ý rút vốn trái quy định sẽ khiến cổ đông phải liên đới chịu trách nhiệm về các khoản nợ của công ty. Khi phát sinh các vướng mắc pháp lý về tư cách thành viên, việc tham khảo ý kiến của luật sư riêng sẽ giúp cổ đông xử lý đúng đắn.

2. Quyền lợi đặc thù của cổ đông ưu đãi và cổ đông số ít

Bên cạnh cổ phần phổ thông, công ty cổ phần có thể phát hành các loại cổ phần ưu đãi nhằm thu hút nguồn vốn. Cổ đông sở hữu cổ phần ưu đãi biểu quyết có số phiếu biểu quyết nhiều hơn so với cổ phần phổ thông, giúp họ giữ quyền kiểm soát doanh nghiệp.

Cổ đông sở hữu cổ phần ưu đãi cổ tức được nhận cổ tức với mức cao hơn hoặc ổn định không phụ thuộc vào kết quả kinh doanh, nhưng không có quyền biểu quyết hay dự họp Đại hội đồng cổ đông. Tương tự, cổ đông sở hữu cổ phần ưu đãi hoàn lại có quyền yêu cầu công ty hoàn trả lại vốn góp bất cứ lúc nào hoặc theo điều kiện ghi trên cổ phiếu.

Pháp luật cũng dành sự bảo vệ đặc biệt cho nhóm cổ đông hoặc cổ đông sở hữu từ 5% tổng số cổ phần phổ thông trở lên (hoặc tỷ lệ nhỏ hơn quy định tại Điều lệ).

Nhóm cổ đông này có quyền:

•  Xem xét
•  Tra cứu biên bản và nghị quyết của Hội đồng quản trị
• Báo cáo tài chính
• Có quyền yêu cầu triệu tập Đại hội đồng cổ đông trong một số trường hợp nhất định

Họ cũng có quyền yêu cầu Ban kiểm soát kiểm tra từng vấn đề cụ thể liên quan đến quản lý, điều hành công ty. Chế định pháp lý này nhằm cân bằng lực lượng, thực hiện bảo vệ cổ đông và duy trì tính minh bạch tài chính trong suốt quá trình hoạt động của doanh nghiệp.

Quyền và nghĩa vụ của cổ đông được thiết kế nhằm đảm bảo sự cân bằng giữa quyền quản trị và nghĩa vụ tài chính. Việc hiểu và thực hiện đúng các quy định này giúp ngăn ngừa tranh chấp, tạo môi trường đầu tư lành mạnh và minh bạch.Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không phải văn bản tư vấn pháp lý chính thức.Quý vị nếu có vướng mắc có liên quan, có thể liên hệ với các luật sư giàu kinh nghiệm của Công ty Luật TNHH Everest để được hỗ trợ. Hotline: (024) 66.527.527, Email: info@everest.org.vn hoặc Trực tiếp tại các văn phòng của Công ty Luật TNHH Everest.