Tiền đền bù giải phóng mặt bằng có phải đóng thuế không?

Tiền bồi thường giải phóng mặt bằng là khoản Nhà nước hoặc chủ đầu tư chi trả cho người có đất thu hồi nhằm bù đắp thiệt hại về đất, tài sản và chi phí liên quan.

Theo quy định pháp luật thuế hiện hành, đặc biệt là Luật Thuế thu nhập cá nhân và các nghị định hướng dẫn, phần lớn các khoản bồi thường khi thu hồi đất không phải nộp thuế.

1 - Tiền Đền Bù Giải Phóng Mặt Bằng Có Phải Đóng Thuế Thu Nhập Cá Nhân?

Việc Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, công cộng là một hoạt động thường xuyên trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội.

Khi đó, người dân có đất bị thu hồi sẽ nhận được một khoản tiền bồi thường (hay còn gọi là tiền đền bù giải phóng mặt bằng). Câu hỏi đặt ra là, khoản tiền này có thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN) hay không?

Theo quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam, câu trả lời là không, tiền đền bù giải phóng mặt bằng (bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất) về cơ bản là khoản thu nhập được miễn thuế TNCN.

2 - Căn Cứ Pháp Lý Về Miễn Thuế TNCN

Căn cứ pháp lý quan trọng nhất để xác định khoản thu nhập này được miễn thuế TNCN là Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2007, sửa đổi bổ sung năm 2014, và các văn bản hướng dẫn chi tiết.

[a] Quy định tại Luật Thuế TNCN

Khoản 7 Điều 3 của Luật Thuế thu nhập cá nhân hiện hành đã quy định rõ:"Thu nhập được miễn thuế là thu nhập từ bồi thường hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, phí bảo hiểm theo quy định của pháp luật về bảo hiểm, bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật về trách nhiệm dân sự, bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi."

[b]  Quy định chi tiết tại Văn bản hướng dẫn

Cụ thể hơn, Khoản 2 Điều 4 Nghị định số 65/2013/NĐ-CP ngày 27/06/2013 của Chính phủ (quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế TNCN) cũng tái khẳng định việc miễn thuế đối với khoản thu nhập này:

"Thu nhập từ bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định của pháp luật."

Và chi tiết nhất là tại Điểm b Khoản 1 Điều 3 Thông tư số 111/2013/TT-BTC ngày 15/08/2013 của Bộ Tài chính (hướng dẫn thực hiện Luật Thuế TNCN) có nêu rõ:"Thu nhập từ bồi thường về đất, tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất... bao gồm:

Tiền bồi thường về đất theo quy định của pháp luật.

Tiền bồi thường về nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất.

Tiền bồi thường các loại cây trồng, vật nuôi gắn liền với đất.

Các khoản bồi thường khác theo quy định của pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư."

Xem thêm: Dịch vụ pháp lý trong lĩnh vực đất đai, bất động sản của Công ty Luật TNHH Everest

3 - Phân Loại Các Khoản Đền Bù Được Miễn Thuế

Có thể thấy, "tiền đền bù giải phóng mặt bằng" không chỉ là tiền bồi thường về đất mà còn bao gồm nhiều khoản hỗ trợ khác. Để được miễn thuế TNCN, các khoản thu nhập này phải là những khoản được bồi thường, hỗ trợ theo đúng quy định của pháp luật về đất đai khi Nhà nước thực hiện việc thu hồi đất. Các khoản này bao gồm:

- Tiền bồi thường về đất: Tính theo giá đất cụ thể do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định tại thời điểm thu hồi đất (theo Luật Đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn).

- Tiền bồi thường về tài sản gắn liền với đất: Gồm nhà ở, công trình xây dựng, cây trồng, vật nuôi, mồ mả...

- Tiền hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: Các khoản hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm, hỗ trợ tái định cư... (theo quy định tại Chương VI, Luật Đất đai 2013).

Tất cả những khoản thu nhập này, được chi trả từ ngân sách nhà nước theo Quyết định thu hồi đất, đều thuộc diện miễn thuế TNCN.

 Mặc dù tiền đền bù giải phóng mặt bằng được miễn thuế, nhưng trong quá trình nhận tiền và sử dụng đất, người dân cần lưu ý một trường hợp có thể phát sinh nghĩa vụ thuế TNCN, đó là:

Thu nhập từ chuyển nhượng quyền sử dụng đất phát sinh ngoài việc thu hồi của Nhà nước

Nếu một người dân tự mua bán, chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất cho các tổ chức, cá nhân khác (không phải là việc Nhà nước thu hồi đất), thì thu nhập từ hoạt động này lại thuộc đối tượng chịu thuế TNCN theo quy định về thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản.

Thuế suất áp dụng hiện nay là 2% trên giá trị chuyển nhượng (theo quy định tại Khoản 4 Điều 21 Luật Thuế TNCN sửa đổi 2014 và hướng dẫn tại Thông tư 111/2013/TT-BTC).

Tóm lại: Chỉ có tiền đền bù (bồi thường, hỗ trợ) do Nhà nước chi trả khi thu hồi đất theo đúng quy trình, thủ tục pháp luật mới được miễn thuế.

Xem thêm: Dịch vụ pháp lý trong lĩnh vực đất đai, bất động sản của Công ty Luật TNHH Everest

5 - Khuyến nghị của Công ty Luật TNHH Everest

[a] Bài viết Tiền đền bù giải phóng mặt bằng có phải đóng thuế không? Hồ sơ xin phép xây dựng gồm gì? được chuyên gia của Công ty Luật TNHH Everest thực hiện nhằm mục đích nghiên cứu khoa học hoặc phổ biến kiến thức pháp luật, hoàn toàn không nhằm mục đích thương mại.

[b] Bài viết Tiền đền bù giải phóng mặt bằng có phải đóng thuế không? Hồ sơ xin phép xây dựng gồm gì? có sử dụng những kiến thức hoặc ý kiến của các chuyên gia được trích dẫn từ nguồn đáng tin cậy. Tại thời điểm trích dẫn những nội dung này, chúng tôi đồng ý với quan điểm của tác giả. Tuy nhiên, quý vị chỉ nên coi đây là những thông tin tham khảo, bởi nó có thể chỉ là quan điểm cá nhân người viết.

[c] Trường hợp cần giải đáp thắc mắc về vấn đề có liên quan, hoặc cần ý kiến pháp lý, hoặc thuê Luật sư tư vấn cho vụ việc cụ thể, Quý vị vui lòng liên hệ với Luật sư, chuyên gia của Công ty Luật TNHH Everest qua Tổng đài tư vấn pháp luật: (024) 66 527 527, E-mail: info@everest.org.vn