Pháp trị: mưu thuật của vua thì tuyệt đối không được để lộ ra

I- CHÚNG ĐOAN THAM QUAN (XEM XÉT MỌI ĐẦU MỐI ĐỂ QUAN SÁT)

Xem xét mọi đầu mối để quan sát nghĩa là, nhà vua không chỉ nghe từ một phía hoặc tin vào một vài đại thần thân cận. Ngài phải thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, đối chiếu các manh mối độc lập để tìm ra sự thật.

Mục đích của điều này: tránh bị quan lại liên kết với nhau để bao che, bóp méo sự thật hoặc tạo bè phái thao túng triều đình.

II- TẤT PHẠT DÃ MINH (PHẠT CHẮC CHẮN VÀ NGHIÊM MINH)

Phạt chắc chắn và nghiêm minh nghĩa là, khi đã có luật pháp và phát hiện ra sai phạm, hình phạt phải được thực thi một cách tuyệt đối, công bằng và công khai, không có ngoại lệ cho dù đó là thân thích hay công thần.

Mục đích của điều này: tạo ra sự răn đe tuyệt đối. Khi thuộc cấp biết rằng không thể trốn tránh hình phạt, họ sẽ không dám làm càn.

III- TÍN THƯỞNG TẬN NĂNG (THƯỞNG ĐÁNG TIN ĐỂ KHAI THÁC HẾT TÀI NĂNG)

Thưởng đáng tin để khai thác hết tài năng hiểu là, phần thưởng phải rõ ràng, kịp thời và đúng người đúng công. Vua đã hứa thưởng là phải làm, thưởng phải xứng đáng với tài năng và đóng góp.

Mục đích của điều này: kích thích bề tôi đem hết lòng thành và tài trí ra cống hiến. Người tài sẽ tìm đến, người lười nhác sẽ phải cố gắng.

IV- NHẤT THÍCH TRÁCH HẠ (NGHE RIÊNG TỪNG NGƯỜI ĐỂ QUY TRÁCH NHIỆM)

Nghe riêng từng người để quy trách nhiệm, hiểu là khi bàn việc công, vua nên nghe báo cáo từ từng người một (nhất thính) thay vì nghe chung chung một nhóm. Đồng thời, giao việc cho ai thì người đó phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về kết quả (trách hạ).

Mục đích của điều này: ngăn chặn tình trạng cha chung không ai khóc, các quan đùn đẩy trách nhiệm cho nhau hoặc "hùa" theo ý kiến của số đông để né tránh sai lầm.

Xem thêm: Dịch vụ luật sư riêng của Công ty Luật TNHH Everest

V- SÁCH NGHI KHI TRÁ (GIẢ VỜ NGHI NGỜ, CHỦ ĐỘNG NGHI VẤN ĐỀ DÒ XÉT)

Giả vờ nghi ngờ, chủ động nghi vấn để dò xét hiểu là, nhà vua chủ động đưa ra những thông tin giả, giả vờ như mình đã biết rõ một sự việc nào đó, hoặc tỏ ra nghi ngờ một điều không có thật để xem phản ứng của bề tôi.

Mục đích của điều này: khiến quan lại bất ngờ, không kịp chuẩn bị lời nói dối, từ đó tự lộ ra sơ hở hoặc khai ra sự thật.

VI- GIA TRI HỮU VẤN (BIẾT RỒI VẪN HỎI)

Biết rồi vẫn hỏi nghĩa là, có những việc vua đã nắm rõ mười mươi trong lòng, nhưng vẫn giả vờ như không biết gì để hỏi thuộc cấp.

Mục đích của điều này: thử lòng thành thật của quan lại. Nếu kẻ đó báo cáo sai sự thật hoặc giấu diếm, vua sẽ biết ngay kẻ đó phản trắc hay trung thành.

VII- ĐẢO NGÔN PHẢN SỰ (NÓI NGƯỢC, LÀM NGƯỢC ĐỂ DÒ XÉT)

Nói ngược làm ngược để dò xét nghĩa là,  nhà vua cố tình đưa ra một ý kiến ngược đời, hoặc thể hiện sự yêu/ghét giả tạo đối với một người, một việc nào đó để xem thái độ của quần thần.

Mục đích của điều này: biến mình thành một "khối nước không màu", không để lộ tâm tư, sở thích thật. Thuộc cấp sẽ không biết đường nào mà nịnh bợ, vuốt ve hay lừa dối vua.

VIII- CỐT LÕI CỦA THẤT THUẬT

Bảy thuật này quy tụ về một nguyên lý lớn của Pháp gia: "Thần hạ tâm bất khả tri, quân vương thuật bất thế lộ" (Tâm tư bề tôi vua không thể thấu hết, nhưng mưu thuật của vua thì tuyệt đối không được để lộ ra). Vua phải luôn là người quan sát trong bóng tối để điều khiển vạn vật ngoài ánh sáng.

Xem thêm: Dịch vụ thiết lập (set up) nền tảng pháp lý cho doanh nghiệp