Tội gây ô nhiễm môi trường: Khi nào cần luật sư?

1- Quy định của pháp luật về tội gây ô nhiễm môi trường 

Khi bị cơ quan chức năng (Cảnh sát môi trường, Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường) thanh tra đột xuất, đình chỉ sản xuất hoặc niêm phong hệ thống xả thải, các chủ doanh nghiệp thường rơi vào trạng thái hoảng loạn cực độ. Việc thiếu am hiểu về các chỉ số kỹ thuật và quy định pháp luật hình sự rất dễ dẫn đến những bất lợi pháp lý nghiêm trọng. Lúc này, sự can thiệp của một Luật sư bào chữa chuyên trách hình sự - môi trường là giải pháp tối ưu để bảo vệ quyền lợi hợp pháp và uy tín của doanh nghiệp.

- Cấu thành tội gây ô nhiễm môi trường 

Theo quy định tại Điều 235 Bộ luật Hình sự Việt Nam 2015, sửa đổi bổ sung 2017, tội gây ô nhiễm môi trường cấu thành khi cá nhân hoặc pháp nhân có hành vi xả thải, chôn, lấp, đổ, thải trái pháp luật các chất ô nhiễm ra môi trường (đất, nước, không khí) vượt quá quy chuẩn kỹ thuật quốc gia ở mức độ nghiêm trọng.

Các dấu hiệu pháp lý để xác định hành vi phạm tội bao gồm:

Về hành vi: Chôn, lấp, đổ, thải trái phép chất thải nguy hại, chất thải rắn thông thường; hoặc xả nước thải, phát tán khí thải có chứa chất phóng xạ, chất độc hại vượt quy chuẩn kỹ thuật môi trường.

Về lỗi: Người thực hiện hành vi có thể là lỗi cố ý (biết rõ chất thải chưa qua xử lý đạt chuẩn nhưng vẫn xả ra môi trường để tiết kiệm chi phí) hoặc lỗi vô ý (do sự cố vận hành máy móc nhưng không kịp thời khắc phục).

Điểm kích hoạt hình sự (Ngưỡng định tội): Hành vi sẽ lập tức bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đạt tới một trong các ngưỡng khối lượng/thông số sau:

(i) Chôn, lấp, đổ, thải trái phép từ 3.000 kilôgam (kg) chất thải nguy hại trở lên (hoặc từ 1.000 kg đối với chất thải có chứa chất độc hại đặc biệt nghiêm trọng).

(ii) Xả ra môi trường từ 500 mét khối / ngày nước thải trở lên có thông số môi trường vượt quy chuẩn kỹ thuật từ 05 lần đến dưới 10 lần.

(iii) Thải ra môi trường từ 150.000 mét khối / giờ khí thải trở lên vượt quy chuẩn kỹ thuật từ 05 lần trở lên.

(iv) Tài sản, hệ sinh thái bị thiệt hại quy đổi thành tiền từ 1.000.000.000 đồng trở lên.

Xem thêm: Dịch vụ luật sư riêng của công ty Luật TNHH Everest
 

- Các khung hình phạt đối với tội gây ô nhiễm môi trường

Hậu quả pháp lý của tội danh này cực kỳ nặng nề, đánh trực tiếp vào tự do cá nhân và sự sinh tồn của Pháp nhân thương mại (Doanh nghiệp):

- Khung hình phạt áp dụng đối với cá nhân phạm tội: 

Khung 1 (Khoản 1): Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm đối với các hành vi xả thải, chôn lấp chất thải vượt ngưỡng định tội cơ bản.

Khung 2 (Khoản 2): Phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm nếu thuộc một trong các tình tiết: Phạm tội có tổ chức; Xả thải/chôn lấp với khối lượng lớn gấp nhiều lần mức cơ bản; Gây rò rỉ chất độc hại ra nguồn nước sinh hoạt.

Khung 3 (Khoản 3): Phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 7.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 07 năm khi phạm tội thuộc trường hợp đặc biệt nghiêm trọng (khối lượng chất thải nguy hại từ 10.000 kg trở lên; nước thải từ 1.000 mét khối /ngày trở lên vượt chuẩn nghiêm trọng, gây ô nhiễm xuyên biên giới...).

Hình phạt bổ sung: Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 150.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

- Khung hình phạt áp dụng đối với pháp nhân thương mại:

Vi phạm thông thường (tương ứng Khoản 1): Phạt tiền từ 3.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng.

Vi phạm có tình tiết tăng nặng (tương ứng Khoản 2): Phạt tiền từ 5.000.000.000 đồng đến 10.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm.

Vi phạm đặc biệt nghiêm trọng (tương ứng Khoản 3): Phạt tiền từ 10.000.000.000 đồng đến 20.000.000.000 đồng hoặc bị áp dụng chế tài nghiêm khắc nhất là đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.

Hình phạt bổ sung cho doanh nghiệp: Cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

Xem thêm: Dịch vụ luật sư bào chữa trong vụ án hình sự của Công ty Luật TNHH Everest

2- Vai trò của luật sư bào chữa trong vụ án hình sự gây ô nhiễm môi trường

- Vai trò của luật sư bào chữa ngay từ giai đoạn điều tra

Đặc thù của tội danh môi trường nằm ở chứng cứ kỹ thuật. Khi cơ quan chức năng tiến hành lập biên bản bắt quả tang hành vi xả thải, lấy mẫu nước, mẫu đất để đi giám định, chủ doanh nghiệp thường ký vào các biên bản mà không nắm rõ quy trình lấy mẫu có khách quan, có đúng quy chuẩn kỹ thuật (QCVN) hay không.

Việc mời Luật sư bào chữa tham gia ngay từ đầu mang lại lợi ích quyết định:

Giám sát quy trình thu thập mẫu và giám định: Tội danh này phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả phân tích nồng độ chất ô nhiễm và khối lượng chất thải. Luật sư sẽ kịp thời phát hiện các sai sót trong quy trình lấy mẫu nghiệm, niêm phong mẫu của cơ quan chức năng để yêu cầu giám định lại, tránh việc doanh nghiệp bị oan sai do sai số kỹ thuật.

Kiểm soát lời khai, bóc tách trách nhiệm: Xác định rõ hành vi vi phạm là lỗi cá nhân của công nhân vận hành hay là chủ trương từ ban lãnh đạo doanh nghiệp, từ đó ngăn chặn việc áp đặt tình tiết tăng nặng "phạm tội có tổ chức".

Tư vấn giải pháp ứng phó khẩn cấp: Hướng dẫn doanh nghiệp khắc phục ngay sự cố, cô lập vùng ô nhiễm để ngăn chặn thiệt hại lan rộng – đây là điểm mấu chốt để giảm nhẹ trách nhiệm hình sự sau này.

- Vai trò của luật sư trong giai đoạn tranh tụng tại tòa án 

Khi vụ án bước vào giai đoạn truy tố và xét xử, Luật sư tranh tụng sẽ là lá chắn pháp lý cuối cùng để bảo vệ quyền tự do của cá nhân và quyền tồn tại của doanh nghiệp:

Phản bác các cáo buộc thiếu căn cứ kỹ thuật: Đánh giá tính hợp pháp của kết luận giám định tư pháp về môi trường; làm rõ mối quan hệ nhân quả giữa hành vi xả thải của doanh nghiệp và thiệt hại thực tế của môi trường xung quanh (vì nhiều trường hợp môi trường đã bị ô nhiễm từ trước bởi các tác nhân khác).

Xây dựng phương án phân hóa trách nhiệm: Chứng minh các tình tiết giảm nhẹ như: Doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống xử lý chất thải nhưng gặp sự cố bất khả kháng; thành khẩn khai báo; tích cực phối hợp với chính quyền địa phương để nạo vét, xử lý và làm sạch môi trường.

Hỗ trợ thủ tục khắc phục hậu quả: Hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện việc bồi thường thiệt hại cho người dân bị ảnh hưởng, nộp phạt hành chính để làm cơ sở cho Tòa án xem xét áp dụng hình phạt tiền thay cho hình phạt tù, hoặc áp dụng án treo đối với cá nhân lãnh đạo.

- Dịch vụ luật sư bào chữa tội gây ô nhiễm môi trường

Nếu nhà máy, xưởng sản xuất của bạn đang bị thanh tra môi trường, bị lập biên bản vi phạm xả thải hoặc bạn nhận được quyết định khởi tố vụ án, hãy hành động ngay lập tức. Trong các vụ án môi trường, mỗi ngày chậm trễ là một ngày thiệt hại lan rộng và rủi ro pháp lý tăng cao.

Chúng tôi cung cấp gói dịch vụ pháp lý toàn diện:

(i) Khảo sát thực trạng, đánh giá các biên bản lấy mẫu, xác định mức độ rủi ro và đưa ra phương án xử lý khủng hoảng trong 24 giờ.

(ii) Cử Luật sư làm việc trực tiếp với Cơ quan Cảnh sát điều tra, Viện kiểm sát để bảo vệ quyền lợi cho đại diện doanh nghiệp.

(iii) Nghiên cứu hồ sơ giám định kỹ thuật, xây dựng luận cứ tranh tụng sắc bén nhằm giảm thiểu tối đa khung hình phạt tại Tòa án.

(iv) Hỗ trợ hoàn thiện các thủ tục cam kết bảo vệ, khắc phục môi trường để xin áp dụng các chính sách khoan hồng của pháp luật.

Đừng để một sự cố môi trường đánh sập toàn bộ sự nghiệp và uy tín doanh nghiệp của bạn.

Xem thêm: Dịch vụ pháp lí đăng kí nhãn hiệu của công ty Luật TNHH Everest 

Lưu ý: Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không phải văn bản tư vấn pháp lý chính thức. Quý Vị nếu có vướng mắc có liên quan, có thể liên hệ với các luật sư giàu kinh nghiệm của Công ty Luật TNHH Everest để được hỗ trợ. Hotline: (024) 66.527.527, Email: info@everest.org.vn hoặc Trực tiếp tại các văn phòng của Công ty Luật TNHH Everest.