Chức năng nhà nước Việt Nam hiện nay

21/02/2023
Phạm Nhật Thăng
Phạm Nhật Thăng
Thực tiễn đòi hỏi nhà nước phải có những chính sách và hoạt động phù hợp để phát triển kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ngày càng nâng cao mức sống của nhân dân. Chức năng kinh tế của Nhà nước ta bao gồm hai mặt là tổ chức kinh tế và quản lý kinh tế.

1- Chức năng kinh tế của nhà nước

Trải qua các giai đoạn phát triển của đất nước, chức năng kinh tế có tầm quan trọng, nội dung, phương thức thực hiện khác nhau. Từ khi hoà bình, thống nhất đất nước, chức năng tổ chức và trên phạm vi toàn thế giới, phong trào đấu tranh của công nhân ở các nước tư bản cũng ngày càng phát triển mạnh mẽ buộc chính quyền của giai cấp tư sản phải có sự thay đổi rất đáng kể trong việc thực hiện chức năng của mình. Ngày nay, các nhà nước hiện đại trở thành tổ chức phục vụ nhân dân, nhà nước ra đời, tồn tại là để phục vụ lợi ích về mọi mặt cho nhân dân.

Các chức năng của nhà nước đều hướng đến việc chăm lo cho cuộc sống của nhân dân, đảm bảo đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng cao, các quyền con người được thừa nhận, tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ. Nhà nước thực hiện việc quản lý xã hội không phải bằng những mệnh lệnh dựa trên ý chí chủ quan của mình mà bằng các quy định pháp luật dựa trên sự đồng thuận xã hội. Nhà nước không chỉ đơn thuần là người quản lý mà còn là người gợi ý, hướng dẫn, định hướng, dẫn dắt các hoạt động kinh tế - xã hội, cung cấp thông tin, tạo sự kết nối trong xã hội..., nói cách khác, nhà nước trở thành người kiến tạo phát triển.

Để phục vụ tốt nhất cho nhân dân, nhà nước phải thực hiện nhiều hoạt động như hoạch định các mục tiêu phát triển xã hội, lựa chọn các ưu tiên phát triển của đất nước; ban hành cơ chế, chính sách và xây dựng bộ máy nhân lực; tạo lập môi trường và điều kiện thuận lợi cho các hoạt động của xã hội; tạo cơ hội bình đẳng cho tất cả mọi người, đảm bảo cho các cá nhân, tổ chức trong xã hội phát huy mọi tiềm năng phát triển; điều tiết các quan hệ xã hội, giải quyết các mâu thuẫn và xung đột xã hội; ứng phó thảm họa, khủng hoảng, giúp đỡ, hỗ trợ người dân khi họ gặp khó khăn; bảo đảm ốn định và trật tự, an toàn xã hội...

Trải qua các giai đoạn phát triển của đất nước, chức năng kinh tế có tầm quan trọng, nội dung, phương thức thực hiện khác nhau. Từ khi hoà bình, thống nhất đất nước, chức năng tổ chức và quản lý kinh tế trở thành chức năng quan trọng nhất của nhà nước. Hiện nay, Việt Nam phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, vì vậy nội dung, cách thức thực hiện chức năng này có những điểm khác với trước đây. Thực tiễn đòi hỏi nhà nước phải có những chính sách và hoạt động phù hợp để phát triển kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ngày càng nâng cao mức sống của nhân dân. Chức năng kinh tế của Nhà nước ta bao gồm hai mặt là tổ chức kinh tế và quản lý kinh tế.

Trước hết, nhà nước thừa nhận sự tồn tại của các thành phần kinh tế đang vận động và phát triển trong nền kinh tế. Nhà nước khẳng định: “Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế; kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo” (Khoản 1 Điều 51 Hiến pháp năm 2013). Điều đó nhằm phát huy mọi nguồn lực, tận dụng được nhiều yếu tố tích cực của các thành phần kinh tế.

Mặc dù các thành phần kinh tế đều bình đẳng, tuy nhiên, thông qua vai trò chủ đạo của thành phần kinh tế nhà nước, nhà nước có thể giữ vai trò chủ động trong quản lý và điều hành nền kinh tế quốc dân. Trong thời gian vừa qua, nhà nước tiến hành cổ phần hoá các công ti, xí nghiệp của nhà nước, trong đó nhà nước vẫn giữ tỉ lệ cổ phần đủ đảm bảo sự chi phối của nhà nước trong những lĩnh vực ngành nghề quan trọng.

Để đảm bảo nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa phát triển ổn định, lành mạnh, cân đối, bền vững theo quy luật của thị trường, nhà nước quản lý kinh tế một cách vĩ mô thông qua hoạt động tạo lập môi trường cho các hoạt động sản xuất kinh doanh, thông qua việc định hướng, hướng dẫn cho các hoạt động kinh tế, thông qua hoạt động điều tiết và thông qua hoạt động kiểm soát của nhà nước đối với các hoạt động kinh tế.

Nhà nước có chính sách ưu tiên phát triển đối với những ngành nghề mang lại lợi nhuận thấp; thực hiện việc khuyến khích đối với những cá nhân, tổ chức kinh tế tạo được nhiều công ăn việc làm cho người lao động hay họ sử dụng được những người lao động yếu thế (người khuyết tật, thể trạng kém). Nhà nước thực hiện quản lý kinh tế thống nhất nhưng cũng đã chú trọng tới những vùng địa phương có điều kiện tự nhiên, địa lý đặc biệt. Từ đó xây dựng những vùng đặc quyền kinh tế, khu kinh tế để phát huy được thế mạnh của các địa phương. Tùy vào tình hình thực tiễn, nhà nước sử dụng các công cụ tài chính - tiền tệ tác động có hiệu quả vào nền kinh tế, sử dụng chúng làm đòn bẩy kích thích kinh tế tăng trưởng. Nhà nước đã sử dụng hợp lý thuế, phí để điều tiết nền kinh tế; quy định về phân phối sản phẩm xã hội, về giá, lương, tiền hợp lý để đảm bảo công bằng xã hội...

2- Chức năng chính trị của nhà nước

Đây là chức năng rất quan trọng của Nhà nước ta hiện nay khi mà các thế lực thù địch vẫn nuôi dưỡng âm mưu chống đối nhà nước, chống đối công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội một cách tinh vi, phức tạp. Nhà nước phải kiên quyết nghiêm trị mọi sự phản kháng của bất cứ lực lượng chống đối nào nhằm bảo vệ thành quả cách mạng, giữ vững an ninh chính trị, đảm bảo ổn định trật tự xã hội, phát triển đất nước, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội. Tuỳ theo đặc điểm tình hình cụ thể mà nhà nước có thể sử dụng nhiều biện pháp khác nhau, trong đó, cần phát huy sức mạnh của toàn xã hội, hết sức chú trọng xây dựng các lực lượng vũ trang chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Trong điều kiện ngày nay, đòi hỏi Nhà nước ta phải không ngừng đề cao cảnh giác, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm minh bất cứ hành vi phản kháng, chống đối nào.

Xem thêm: Dịch vụ pháp lý trong lĩnh vực đất đai, bất động sản của Công ty Luật TNHH Everest

3- Chức năng xã hội của nhà nước

Chức năng xã hội của Nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam rất phát triển và được tiến hành với nhiều nội dung phong phú.

[a] Về văn hoá

Việt Nam xây dựng chủ nghĩa xã hội từ một đất nước nghèo nàn lạc hậu, trình độ dân trí thấp. Vì thế, một trong những nhiệm vụ quan trọng của nhà nước là xây dựng nền văn hoá mới, con người mới nhằm phát huy nhân tố con người trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội; tập trung xây dựng con người về đạo đức, nhân cách, lối sống, trí tuệ và năng lực làm việc; xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh. Để thực hiện nhiệm vụ trên, trước hết nhà nước đã bảo tồn và phát huy những giá trị văn hoá vật thể và phi vật thể. Bằng việc bảo vệ, tôn tạo các di tích văn hoá, danh lam thắng cảnh, phát triển các lễ hội nhà nước đã góp phần nâng cao sự hiểu biết cho nhân dân, làm cho nhân dân ý thức được trách nhiệm của mình trước cộng đồng.

Bên cạnh đó, việc hình thành con người mới xã hội chủ nghĩa là việc làm được nhà nước quan tâm đặc biệt. Nhà nước thường xuyên chăm lo đến đời sống tinh thần của người dân nhằm hình thành nhân cách tốt cho thế hệ trẻ, có tấm lòng bao dung, sẵn sàng sẻ chia để từ đó có lối sống lành mạnh, góp phần giảm thiểu những hiện tượng tiêu cực trong xã hội. Tuy nhiên, việc xây dựng nền văn hoá mới, con người mới phải được thực hiện thống nhất, hài hoà trong phạm vi cả nước, tránh việc làm tràn lan gây lãng phí của cải xã hội.

[b] Về giáo dục

Mặc dù nhà nước đã có rất nhiều cố gắng trong việc tổ chức và quản lý nền giáo dục quốc dân, tuy nhiên thực trạng nền giáo dục Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều bất cập. Chương trình học của cấp tiểu học cũng như các cấp phổ thông hiện đang quá tải đối với học sinh. Hoạt động giáo dục nặng về trang bị kiến thức lý thuyết mà chưa chú trọng đúng mức đến việc rèn luyện thể lực, kỹ năng sống, cũng như thực hành. Giáo dục đại học cũng còn nhiều hạn chế, có quá nhiều cơ sở đào tạo và tình trạng chồng chéo ngành nghề dẫn đến sự lãng phí trong xã hội. Việc đổi mới phương pháp giáo dục chậm thực hiện và chưa xứng tầm với thời đại... Thực hiện việc tổ chức và quản lí giáo dục hiện nay, nhà nước phải tiến hành một cách toàn diện, từ nội dung, chương trình học, đến thời gian học cũng như phương pháp dạy và học hiện nay. Nhà nước phải chú trọng việc đào tạo và chế độ đãi ngộ thỏa đáng đối với đội ngũ giáo viên; tạo ra những người thầy có phẩm chất, năng lực sư phạm và trình độ chuyên môn vững vàng để thúc đẩy sự nghiệp giáo dục ngày càng đi lên. Nhà nước phải tiếp tục thực hiện chính sách phổ cập giáo dục phổ thông; thực hiện xã hội hoá trong giáo dục; có chính sách học phí, học bổng thỏa đáng; đẩy mạnh họp tác quốc tế về giáo dục...

[c] Về y tế và phát triển nguồn nhân lực

Nhà nước đã và đang mở rộng mạng lưới y tế, chú trọng đào tạo đội ngũ thầy thuốc; hiện đại hoá các cơ sở khám chữa bệnh, kết hợp y học hiện đại với y học cổ truyền; đảm bảo vệ sinh và an toàn thực phẩm... Nhà nước có chính sách dân số hợp lý, tránh gia tăng dân số quá nhanh, nhưng phải đảm bảo mức sinh thay thế; bảo đảm việc làm đồng thời cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động; giải quyết đúng đắn vấn đề thu nhập của người lao động; thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội toàn dân...

[d] Về khoa học công nghệ

Hiện nay những thành tựu tiến bộ của khoa học và công nghệ thế giới đã tạo ra những bước đột phá cho việc phát triển nhiều lĩnh vực của xã hội. Để theo kịp thời đại, Nhà nước ta phải đầu tư một cách thỏa đáng cho việc phát triển khoa học, công nghệ; xây đối với học sinh. Hoạt động giáo dục nặng về trang bị kiến thức lý thuyết mà chưa chú trọng đúng mức đến việc rèn luyện thể lực, kỹ năng sống, cũng như thực hành. Giáo dục đại học cũng còn nhiều hạn chế, có quá nhiều cơ sở đào tạo và tình trạng chồng chéo ngành nghề dẫn đến sự lãng phí trong xã hội. Việc đổi mới phương pháp giáo dục chậm thực hiện và chưa xứng tầm với thời đại...

Thực hiện việc tổ chức và quản lý giáo dục hiện nay, nhà nước phải tiến hành một cách toàn diện, từ nội dung, chương trình học, đến thời gian học cũng như phương pháp dạy và học hiện nay. Nhà nước phải chú trọng việc đào tạo và chế độ đãi ngộ thỏa đáng đối với đội ngũ giáo viên; tạo ra những người thầy có phẩm chất, năng lực sư phạm và trình độ chuyên môn vững vàng đế thúc đẩy sự nghiệp giáo dục ngày càng đi lên. Nhà nước phải tiếp tục thực hiện chính sách phổ cập giáo dục phổ thông; thực hiện xã hội hoá trong giáo dục; có chính sách học phí, học bổng thỏa đáng; đẩy mạnh hợp tác quốc tế về giáo dục...

[đ] Về vấn đề dân tộc, tôn giáo

Nhà nước có chính sách tôn giáo, dân tộc hợp lý, đảm bảo sự phát triển hài hoà của mọi vùng miền trong cả nước. Đặc biệt là chính sách ưu tiên phát triển ở những vùng sâu, vùng xa, nơi sinh sống của nhiều đồng bào thiểu số.

[e] Về bảo vệ môi trường

Bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai, ứng phó thảm họa là chức năng rất quan trọng của nhà nước trong giai đoạn hiện nay. Nhà nước xác định bảo vệ môi trường là điều kiện sống còn, nhà nước quy định nghĩa vụ của mọi tổ chức, cá nhân, nhất là các doanh nghiệp trong việc bảo vệ môi trường. Nhà nước có chính sách khai thác và sử dụng tài nguyên một cách hợp lý, tiết kiệm; chống ô nhiễm và suy thoái môi trường; bảo vệ môi trường, cải thiện môi trường. Nhà nước quy định các biện pháp chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi gây ô nhiễm môi trường... Nhờ có các biện pháp tổng thể và đồng bộ mà sự phát triển kinh tế đã được kết hợp chặt chẽ với bảo vệ và cải thiện môi trường, bảo đảm công bằng và tiến bộ xã hội.

Nhà nước hoạch định chủ trương, chính sách nhằm ngăn ngừa những hiện tượng dẫn đến khủng hoảng kinh tế - xã hội, đồng thời, chủ động, tích cực khắc phục khủng hoảng kinh tế xã hội cũng như ứng phó với những thảm họa có thể xảy ra. Nhà nước thực hiện rất nhiều chính sách hỗ trợ khi xảy ra những thiệt hại cho nhân dân trong nông, lâm, ngư nghiệp...

Tóm lại, chức năng xã hội là một trong những chức năng cơ bản, chủ yếu, thể hiện rõ nét bản chất của Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Mục đích của thực hiện chức năng này là mang lại lợi ích cho đại bộ phận nhân dân lao động.

Xem thêm: Dịch vụ pháp lý trong lĩnh vực hành chính của Công ty Luật TNHH Everest

4- Chức năng của nhà nước bảo vệ trật tự pháp luật

Để đạt được mục tiêu xây dựng xã hội ngày càng dân chủ văn minh, nhà nước Việt Nam luôn chú trọng đến hoạt động bảo vệ pháp luật nhằm đảm bảo sự ổn định của xã hội cũng như bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức trong xã hội.

Thực hiện chức năng này, trước tiên nhà nước ban hành pháp luật quy định cách thức xử sự của tất cả các thành viên trong xã hội khi tham gia vào các quan hệ xã hội được pháp luật điều chỉnh. Pháp luật quy định cho các chủ thể những hành vi được làm, những hành vi phải làm cũng như những hành vi bị cấm. Đồng thời pháp luật cũng quy định trách nhiệm của nhà nước trong việc tổ chức thực hiện và đảm bảo cho quy định của pháp luật được thực hiện trong thực tế.

Cùng với việc quy định trong pháp luật, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền còn tích cực, chủ động thực thi nhiệm vụ của mình, đảm bảo các điều kiện thực tế cho các chủ thể thực hiện quyền và nghĩa vụ của họ. Đồng thời, các cơ quan nhà nước, nhà chức trách có thẩm quyền luôn kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm minh mọi vi phạm pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích họp pháp của nhà nước, của cộng đồng cũng như của mọi cá nhân, tổ chức trong xã hội.

Bên cạnh đó nhà nước còn tiến hành nhiều hoạt động khuyến khích, động viên công dân tích cực tham gia phòng, chống các hiện tượng vi phạm pháp luật; kiểm tra giám sát hoạt động của nhà nước trong thực hiện các quyền lợi của công dân, qua đó phát huy sức mạnh to lớn của mọi tầng lớp nhân dân trong việc xây dựng một xã hội ổn định và phát triển.

5- Chức năng của nhà nước - bảo vệ đất nước

Bất kỳ nhà nước nào cũng luôn phải chú trọng thực hiện chức năng bảo vệ đất nước. Trong điều kiện tình hình thế giới có nhiều biến động phức tạp, nguy cơ chiến tranh xâm lược vẫn tồn tại, nhà nước Việt Nam cũng như toàn xã hội đều phải luôn nâng cao tinh thần cảnh giác, sẵn sàng đối phó với mọi tình huống có thể xảy ra.

Thực tế cho thấy, chức năng bảo vệ đất nước luôn được Nhà nước ta đặc biệt quan tâm ở bất cứ giai đoạn lịch sử nào. Để thực hiện chức năng này, nhà nước phải không ngừng củng cố nền quốc phòng toàn dân; xây dựng lực lượng quân đội chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với nhân dân; quy định nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc đối với công dân; phát huy sức mạnh tổng họp của toàn dân tộc để bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; xây dựng thế trận an ninh nhân dân; kết họp kinh tế với quốc phòng an ninh, quốc phòng an ninh với kinh tế; sử dụng các diễn đàn quốc tế để bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ đất nước...

6- Chức năng của nhà nước trong quan hệ với các nước khác

Từ những năm cuối của thế kỷ XX đến nay, tình hình thế giới có nhiều biến động phức tạp, cục diện thế giới thay đổi. Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu tan rã, chiến tranh lạnh giữa hai phe chấm dứt, đối thoại thay cho đối đầu, thế giới hai cực được thay thế bằng thế giới đa cực... Trước thực tế đó, đường lối ngoại giao của Việt Nam đã có những thay đổi căn bản để thích nghi. Với quan điểm chỉ đạo, lợi ích dân tộc cao hơn hết thảy, Nhà nước ta đã đa phương hoá, đa dạng hoá quan hệ đối hiện tượng vi phạm pháp luật; kiểm tra giám sát hoạt động của nhà nước trong thực hiện các quyền lợi của công dân, qua đó phát huy sức mạnh to lớn của mọi tầng lớp nhân dân trong việc xây dựng một xã hội ổn định và phát triển.

Khi tham gia bất cứ diễn đàn quốc tế nào Nhà nước ta cũng luôn xem xét trước tiên đến lợi ích của quốc gia để cân nhắc việc tham gia ở mức độ phù hợp. Hợp tác, hoà nhập để phát triển nhưng vẫn giữ vững độc lập, chủ quyền, tránh phụ thuộc về kinh tế có thể dẫn đến phụ thuộc về chính trị. Nhiều vấn đề rất nhạy cảm mà Việt Nam phải giải quyết trong quan hệ quốc tế, như diễn biến phức tạp của vấn đề biển Đông, vấn đề hợp tác trong phòng chống khủng bố, về tương trợ tư pháp, dẫn độ tội phạm...

Hiện nay Việt Nam đã thiết lập quan hệ hợp tác với khoảng hơn một trăm quốc gia và vùng lãnh thổ, không phân biệt sự khác nhau về chế độ chính trị xã hội. Sự hợp tác này diễn ra trên khắp các lĩnh vực như kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội, an ninh, môi trường... Cùng xu thế hội nhập và phát triển, công dân Việt Nam làm ăn, sinh sống, học tập ở nước ngoài ngày một đông.

Việt Nam phải thiết lập quan hệ với nhiều nước để giải quyết các vấn đề liên quan đến quyền lợi của người Việt Nam ở nước ngoài như: vấn đề hợp tác xuất khẩu lao động, vấn đề hôn nhân có yếu tố nước ngoài, vấn đề du học sinh Việt Nam, vấn đề cứu nạn tàu thuyền gặp tai nạn do bão lũ... Điều kiện thế giới ngày càng diễn biến phức tạp, khó lường, đòi hỏi nhà nước và toàn xã hội phải hết sức tỉnh táo trong quan hệ đối ngoại, đảm bảo hợp tác, phát triển mà vẫn giữ vững độc lập chủ quyền quốc gia.

Xem thêm: Dịch vụ luật sư thu hồi đất của Công ty Luật TNHH Everest

7- Khuyến nghị của Công ty Luật TNHH Everest

[a] Bài viết Chức năng nhà nước Việt Nam hiện nay được chuyên gia của Công ty Luật TNHH Everest thực hiện nhằm mục đích nghiên cứu khoa học hoặc phổ biến kiến thức pháp luật, hoàn toàn không nhằm mục đích thương mại.

[b] Bài viết Chức năng nhà nước Việt Nam hiện nay có sử dụng những kiến thức hoặc ý kiến của các chuyên gia được trích dẫn từ nguồn đáng tin cậy. Tại thời điểm trích dẫn những nội dung này, chúng tôi đồng ý với quan điểm của tác giả. Tuy nhiên, quý vị chỉ nên coi đây là những thông tin tham khảo, bởi nó có thể chỉ là quan điểm cá nhân người viết.

[c] Trường hợp cần giải đáp thắc mắc về vấn đề có liên quan, hoặc cần ý kiến pháp lý, hoặc thuê luật sư tư vấn cho vụ việc cụ thể, Quý vị vui lòng liên hệ với luật sư, chuyên gia của Công ty Luật TNHH Everest qua Tổng đài tư vấn pháp luật: (024) 66 527 527, E-mail: info@everest.org.vn.

0 bình luận, đánh giá về Chức năng nhà nước Việt Nam hiện nay

TVQuản trị viênQuản trị viên

Xin chào quý khách. Quý khách hãy để lại bình luận, chúng tôi sẽ phản hồi sớm

Trả lời.
Thông tin người gửi
Bình luận
Nhấn vào đây để đánh giá
Thông tin người gửi
Tổng đài tư vấn: 024-66 527 527
Giờ làm việc: Thứ 2 - Thứ 7: 8h30 - 18h00
0.30284 sec| 1029.633 kb